(Rdz 3, 1-6) UPADEK PIERWSZYCH LUDZI, ALE...

Bodleian Library MS. Bodl. 270b, Bible moralisée, 1226 - 1275, Francja, Paryż.

(Rdz 3, 1-6) A wąż1 był bardziej przebiegły niż wszystkie zwierzęta lądowe, które Pan Bóg stworzył. On to rzekł do niewiasty: «Czy rzeczywiście Bóg powiedział: Nie jedzcie owoców ze wszystkich drzew tego ogrodu?» 2 Niewiasta odpowiedziała wężowi: «Owoce z drzew tego ogrodu jeść możemy, 3 tylko o owocach z drzewa, które jest w środku ogrodu, Bóg powiedział: Nie wolno wam jeść z niego, a nawet go dotykać, abyście nie pomarli». 4 Wtedy rzekł wąż do niewiasty: «Na pewno nie umrzecie! 5 Ale wie Bóg, że gdy spożyjecie owoc z tego drzewa, otworzą się wam oczy i tak jak Bóg będziecie znali dobro i zło». 6 Wtedy niewiasta spostrzegła, że drzewo to ma owoce dobre do jedzenia, że jest ono rozkoszą dla oczu i że owoce tego drzewa nadają się do zdobycia wiedzy. Zerwała zatem z niego owoc, skosztowała i dała swemu mężowi, który był z nią: a on zjadł - (Biblia Tysiąclecia, czwarte wydanie).

Metryka:

Biblia moralizowana;
Źródło: Bodleian Library MS. Bodl. 270b;
Estymacja czasowa: 1226–1275;
Miejsce wydania: Francja, Paryż;
Autor: brak danych;
Język: łacina;
Materiał: pergamin;

Tak słowem komentarza:

Przedstawienie stanowiące analogie do kompozycji z poprzedniego panelu (ten obrazek, na którym postacie ludzkie obramiają Boga). Osią kompozycji jest drzewo z wężem (z ludzką główką), a po bokach sylwetki pierwszych ludzi, w tym naprzemiennym kontrapoście. Urocze to, że układ nóżek na obrazie oprócz wyrazu estetycznego, tworzy również pewien układ decorum obyczajowego ;) 

Inną rzeczą jest wspomniana na panelu wcześniejszym, analogia do układu kompozycji z ukrzyżowaniem. Tu mogę, chociaż nieco karkołomnie, ale już niemal liniowo wyprowadzić zestaw cech idowo-ikonograficznych, które do tego ukrzyżowania prowadzą. A zatem w ciągu mojej szalonej stróżki następstw logicznych (bądź ocierających się luźno o to pojęcie ;) mamy: Kuszenie Ewy i Adam gdzieś kręcący się obok - przypowieść o wężu miedzianym (incydent z wężem rozłożonym na konstrukcji w kształcie litery T - TAU) - symbolika krzyża (który niejednokrotnie przyjmuje formę literki T w ikonografii np św Antoni Starszy (atrybucja) czy renesansowe przedstawienia ukrzyżowania, gdzie pamiętam onych obocznych łotrów, którzy pozostawali zawieszeni na takich właśnie konstrukcjach). Co ciekawe, połączenie historii pokusy i odstępstwa w Raju, wydaje się mieć sporo analogii z incydentem na czterdziestoletniej wycieczce krajoznawczej, oprowadzanej przez Mojżesza do Kanaanu. Najgłupsze, że to tylko taka moja frywolna, lekko-półśrednia myśl, bo się z tym (w uczonych księgach) nie spotkałem a teologiem nie jestem ;) Ale fajnie się spekuluje (a zdania nie zaczyna się od ale...).